ABD'de Kalan 6 F-35'in Akıbeti Netleşiyor: Türkiye'ye Yok, Hindistan'a Tatbikat İzni! Çifte Standart mı, Stratejik Hamle mi?
Türkiye'nin F-35 programından çıkarılmasıyla ABD'de bekleyen 6 savaş uçağının durumu ve Hindistan'a verilen tatbikat izninin yarattığı çifte standart tartışmaları, savunma stratejilerinin geleceğini şekillendiriyor.
Türkiye'nin stratejik savunma hamleleri ve uluslararası ilişkilerdeki dengeler, F-35 savaş uçağı programı etrafında yeni bir dönemeç noktasına ulaştı. 2002 yılında büyük umutlarla dahil olunan ve Türk savunma sanayii şirketlerinin de önemli roller üstlendiği bu prestijli programdan, Rusya'dan alınan S-400 hava savunma sistemleri nedeniyle çıkarılma kararı, Ankara-Washington hattında soğuk rüzgarlar estirmişti. Programdan çıkarılmadan önce Türkiye için üretilmiş ve Türk pilotlarının eğitiminde kullanılan 6 adet F-35A savaş uçağı, ABD'nin depolama alanlarında kaderini beklemeye devam ediyor. Son olarak Ekim 2026'da gün yüzüne çıkan bu görüntüler, bu hassas meselenin hala masada olduğunu ve iki ülke arasındaki görüşmelerin kilit başlıklarından biri olmayı sürdürdüğünü gösteriyor.
S-400 Krizi ve Hukuki Engeller: F-35'ler Neden Teslim Edilmiyor?
Türkiye'nin F-35 programından uzaklaştırılmasının temelinde yatan sebep, ABD'nin 'güvenlik endişeleri' olarak dile getiriliyor. ABD, S-400 sistemlerinin F-35'in 'hayalet' (stealth) teknolojisine ilişkin hassas verileri toplayıp Rusya'ya aktarabileceği riskini öne sürüyor. Bu durum, beşinci nesil savaş uçaklarının en kritik özelliği olan düşük görünürlük kabiliyetleri açısından ciddi bir tehdit olarak algılanıyor. Türkiye'nin bu konudaki açıklamaları ve S-400'lerin entegrasyonunun F-35'i tehdit etmeyecek şekilde yapılabileceği yönündeki çabaları, Washington yönetimini ikna etmeye yetmedi. S-400 krizinin ardından devreye giren CAATSA (ABD'nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası) yaptırımları, Savunma Sanayii Başkanlığı'nı hedef alarak Türkiye'nin savunma alanındaki bazı uluslararası iş birliklerini de sekteye uğrattı. Bunlara ek olarak, 2020 Mali Yılı Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası'nın 1245. maddesi, S-400 meselesi çözülmeden Türkiye'ye F-35 veya ilgili parçaların transferini yasal olarak sınırlandırıyor. ABD Dışişleri Bakanlığı'nın 22 Temmuz 2026 tarihli raporu da, Türkiye'nin mevcut şartlarda bu yasal gereklilikleri henüz tam olarak yerine getirmediğini ortaya koyuyor. Bu durum, CAATSA yaptırımlarının kaldırılmasının tek başına F-35'lerin teslimatının önünü açmayacağını, S-400 konusunda kalıcı ve somut bir çözüm bulunması gerektiğini net bir şekilde gösteriyor.
Hindistan Tatbikatı ve Tartışmalı Çifte Standart
F-35 konusundaki belirsizlikler sürerken, Hindistan'da düzenlenen Tarang Shakti 2026 tatbikatı, tartışmaları yeniden alevlendirdi. Bu tatbikata ABD'ye ait F-35A savaş uçaklarının katılması, Türkiye'ye uygulanan politikanın tutarlılığı konusunda ciddi soru işaretleri yarattı. Zira Hindistan da Rusya'dan S-400 hava savunma sistemleri tedarik eden ülkeler arasında yer alıyor. Aynı sisteme sahip Türkiye'ye programdan çıkma yolu gösterilirken, Hindistan'ın Amerikan F-35'leriyle ortak tatbikat yapabilmesi, 'çifte standart' eleştirilerine neden oldu. Tatbikat sırasında Hindistanlı personelin F-35'lere erişiminin kısıtlandığına dair haberler de, ABD'nin hassas teknolojilerini koruma konusundaki hassasiyetini bir kez daha gözler önüne serdi. Uzmanlar, bu durumun basit bir 'çifte standart' olmaktan ziyade, ABD'nin Hindistan ile olan stratejik ortaklıkları ve bölgedeki jeopolitik dengeleri göz önünde bulundurarak farklı bir politika izlemesi olarak değerlendirilebileceğini belirtiyor. Hindistan'a F-35 satışı söz konusu olmasa da, tatbikatta görev alması Türkiye'nin F-35'lere erişim umutlarını zayıflatırken, siyasi ilişkilerin teknik gerekçeler üzerindeki etkisini de sorgulatıyor.
Türkiye'nin Hava Gücü Vizyonu: F-35 mi, KAAN mı?
F-35 krizi, Türkiye'nin gelecekteki hava gücü yapılanmasına dair stratejik bir tartışmayı da beraberinde getiriyor. F-35, radar görünmezliği, gelişmiş sensörler, ağ merkezli harekat kabiliyeti gibi özellikleriyle modern savaş uçakları arasında öncü bir konuma sahip. Beşinci nesil bu uçaklar, yüksek tehdit ortamlarında dahi görev yapabilme ve farklı platformlardan gelen istihbaratı birleştirerek üstünlük sağlama potansiyeli taşıyor. Ancak Türkiye, kendi millî muharip uçağı KAAN projesiyle bu alanda kendi kendine yeterli olmayı hedefliyor. Yerli savunma sanayiini güçlendirme, teknoloji transferine bağımlılığı azaltma ve uzun vadede operasyonel bağımsızlık kazanma amacı taşıyan KAAN projesi, stratejik bir vizyonun ürünü. Yine de, KAAN'ın geliştirme süreci ve operasyonel olgunluğa erişmesiyle F-35'in mevcut kabiliyetlerini aynı kefeye koymak mümkün değil. İki projenin olgunluk seviyeleri, maliyetleri, takvimleri ve görev profilleri birbirinden farklılık gösteriyor. Türkiye'nin önündeki seçenekler sadece F-35'e dönmek veya KAAN'ı geliştirmekle sınırlı değil. Bu iki yolun birlikte yürütülmesi, stratejik bir karar alma sürecini gerektiriyor. Bütçe olanakları, tehdit analizleri, NATO ile uyumluluk, teknolojiye erişim imkanları ve uzun vadeli savunma doktrini, bu kritik kararın temel belirleyicileri olacak.
2T Teknoloji & Savunma'da Neler Konuşuldu?
Tolga Özbek ile birlikte hazırlanan 2T Teknoloji & Savunma programının 16. bölümünde, Türkiye'nin F-35 programındaki mevcut durumu, S-400 krizinin etkileri, Hindistan'a uygulanan farklı politikalar ve Türkiye'nin gelecekteki hava gücü yapılanması üzerine kapsamlı bir değerlendirme yapıldı. Programda, F-35'lerin teknik özellikleri, programın maliyeti, teslim edilmeyen uçakların akıbeti ve KAAN projesinin stratejik önemi gibi konular derinlemesine ele alındı.