Konut Krizi Çözülüyor mu? Müteahhitlere Kirala-Üret Modeliyle Vergi Kolaylığı Geliyor, Sektör İsimleri Açıkladı!
Türkiye'nin kanayan yarası haline gelen konut sıkıntısı ve fahiş kira artışlarına karşı Hazine ve Maliye Bakanlığı yeni bir formül üzerinde çalışıyor. Müteahhitlerin konut üretip kiralamasını teşvik edecek vergi avantajları ve finansman destekleri gündemde.
Türkiye'nin dört bir yanında milyonlarca insanı etkileyen barınma krizi ve akıl almaz boyutlara ulaşan kira artışlarına karşı hükümet harekete geçti. Hürriyet Gazetesi'nin uzun süredir gündeme getirdiği ve kamuoyunun dikkatine sunduğu 'kiralık ev sorunu' artık resmi makamların da mercek altına aldığı bir konu haline geldi. Konut arzındaki ciddi daralma ve bunun tetiklediği fahiş kira zamları, Hazine ve Maliye Bakanlığı'nı harekete geçirdi. Yeni modelin detayları ise dikkat çekiyor: Gayrimenkul geliştirme firmalarının bizzat konut üretip bunları kiralaması ve bu amaçla üretim yapanlara yönelik vergi avantajları sağlanması öngörülüyor.
Sektörden İlk Yorumlar: 'Devlet Desteği Şart'
Konut üreticileri ve yatırımcıları bu yeni formüle nasıl bakıyor? Konut Geliştiricileri ve Yatırımcıları Derneği (KONUTDER) Başkanı Altan Elmas, devletin uygun maliyetli finansman sağlama koşuluyla sektörün kiralama modeline sıcak baktığını belirtti. Elmas, sadece vergi avantajlarının tek başına yeterli olmayacağını vurgulayarak, "Faizlerin yüzde 19-20'lerde seyrettiği bir ortamda, geliştiricinin konut üretip kiralaması ekonomik olarak sürdürülebilir değil. Bu modelin işlemesi için devletin güçlü bir finansman desteği sunması şart. Teşvikler, işin başlangıcında sağlanacak düşük faizli krediler şeklinde olmalı, vergi kalemlerinde değil," dedi. Piyasaya yeni konut arzının hızla eklenmesi gerektiğini belirten Elmas, mevcut projelerin Kalkınma ve Yatırım Fonu (KGF) desteği ile tamamlanma süresinin yarıya indirilebileceğini ve böylece piyasaya daha çabuk arz sağlanabileceğini ifade etti.
Hibrit Model ve Fonların Rolü
Elmas, konut edinmenin önündeki engelleri kaldırmak adına orta gelirli vatandaşlara yönelik adımların da kritik önem taşıdığına dikkat çekti. Çalışanların kullandığı konut kredisi faizlerinin gelir vergisinden mahsup edilmesi gibi düzenlemelerin, vatandaşın ev sahibi olma hayalini gerçeğe dönüştürmede önemli bir adım olacağını söyledi. Ayrıca, kiralama modelinde 'hibrit' bir yaklaşımın da mümkün olduğunu belirten Elmas, "Bir projede konutların yaklaşık %25-30'u kiralamaya ayrılabilir, geri kalanı satılabilir," diyerek bu esnekliğin projelerin finansal yapısını güçlendirebileceğini ima etti.
'Üretim Düşüyor' Uyarısı ve Çözüm Önerileri
İstanbul İnşaatçılar Derneği (İNDER) Başkanı Nazmi Durbakayım ise, geçtiğimiz yıllarda yaptıkları 'üretim düşüyor' uyarılarının dikkate alınmadığını belirterek mevcut duruma dikkat çekti. Durbakayım, devletin kiralama yapacak firmalara vergi avantajı sunmasının olumlu bir adım olduğunu ancak bu modelin başarısı için fonların devreye girmesi gerektiğini savundu. "Geliştiriciler üretim yapar, kiralamayı yapacak fonlar bu konutları satın alıp piyasaya sunar. Satışlar için de vergisel avantajlar düşünülebilir. Alternatif olarak devlet, şartlı arazi tahsisi yaparak firmalara inşaat yaptırabilir ve bu konutların kiraya verilmesi şartını getirebilir," şeklinde konuştu. Bu öneri, hem arzın artırılması hem de konutların uygun fiyatlarla kiralanabilmesi için yeni bir yol haritası sunuyor.
Avrupa Modeli ve Vatandaşa Teşvik Çağrısı
Ver Holding Yönetim Kurulu Başkanı Ziya Yılmaz, kiralama formülünü desteklediklerini ifade etti. Avrupa'da bankaların 30 yıla kadar uygun maliyetli finansman sağladığını ve arazilerin makul fiyatlarda tutulduğunu belirten Yılmaz, "Bizde de benzer avantajlar sağlandığında bu sistemin işleyebileceğine inanıyoruz," dedi. PAŞ GYO Yönetim Kurulu Başkanvekili Ahmet Çelik ise, vatandaşın konut alımını teşvik edecek düzenlemelerin şart olduğunu vurguladı. Çelik, "Kredi faizlerinin düşürülmesi ve tapu harcında indirim gibi adımlar, konut satışlarını hızlandırarak kiracıların ev sahibi olmasını sağlayacak ve sorunun çözümüne katkı sunacaktır," diye ekledi.
Kira Artışlarının Arkasındaki Nedenler
Ülke genelinde %50'yi aşan, bazı bölgelerde ise %300'lere varan fahiş kira artışlarının temelinde yatan ana sebep, yetersiz konut arzı. Geçtiğimiz yıllarda gayrimenkul firmalarının üretimde frene basması, ihtiyacın karşılanamamasına yol açtı. Salgın nedeniyle ertelenen düğünler, üniversitelerin yüz yüze eğitime geçmesiyle artan öğrenci talebi, kentsel dönüşüm projelerinin yarattığı arz ihtiyacı, göçmen nüfusundaki artış ve bazı fırsatçı ev sahiplerinin tutumu da kira fiyatlarındaki bu rekor yükselişte etkili oldu. Özellikle büyük şehirlerdeki kiralık ev bulma zorluğu, vatandaşlar için büyük bir stres kaynağı haline gelmiş durumda.
Hürriyet'ten Kapsamlı Haber Serisi
Hürriyet Gazetesi, kiralık konut sorununu ilk günden bu yana kapsamlı bir şekilde gündeme taşıdı. 21 Haziran'da 'Kiralık Ev Sırası' haberiyle sorunun derinliğini ortaya koyan gazete, ardından 8 Temmuz'da ev sahiplerinin eski kiracıları tahliye etme eğilimleri ve kiracı hakları, 25 Temmuz'da kira sözleşmelerinde dikkat edilmesi gerekenler ve en son 7 Eylül'de tahliye davalarındaki artış gibi konularda okuyucularını bilgilendirdi. Bu haber serisi, sorunun farklı boyutlarını ele alarak kamuoyunun bilinçlenmesine önemli katkı sağladı.
Kaan Arslan
Gündem & Siyaset Yazarı
Bu yazı yazarımızın sitemizde yayınlanan köşe yazılarından biridir. Yazarımıza ait diğer tüm köşe yazılarına ve analizlere yukarıdaki bağlantıdan ulaşabilirsiniz.