Sıfır Atık Devrimi 9 Yaşında: Türkiye'den Dünyaya Yayılan Başarı Hikayesi COP31'e Damgasını Vuracak!
Türkiye'nin öncülüğünde hayata geçirilen ve küresel bir fenomene dönüşen Sıfır Atık Hareketi, 9. yaşını kutluyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda ilerleyen bu devrim niteliğindeki hareket, Antalya'da düzenlenecek COP31'in ana gündem maddelerinden biri olmaya hazırlanıyor.
27 Eylül 2017 tarihinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan'ın himayelerinde başlatılan ve küresel çapta yankı uyandıran Sıfır Atık Hareketi, dokuzuncu yaşını kutluyor. 'Dünya Ortak Evimiz' sloganıyla yola çıkan bu büyük çevre girişimi, bu yıl kutlamalarını '0’dan COP31’e Dünya İçin Hep Birlikte' temasıyla taçlandırıyor. Türkiye'nin ev sahipliği yapacağı Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) öncesinde, Sıfır Atık projesinin geldiği nokta ve geleceğe dair hedefler, dünya gündeminin en üst sıralarına yerleşti.
Sıfır Atık, COP31’in En Önemli Gündem Maddesi
Antalya'da düzenlenecek olan COP31 zirvesinin 10 öncelikli eylem başlığı arasında Sıfır Atık'ın yer alması, projenin uluslararası alandaki önemini bir kez daha gözler önüne serdi. COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, 'Sıfır Atık ve metan azaltımı' başlığı altında, küresel atık üretiminin 2035 yılına kadar yarı yarıya azaltılması gibi iddialı hedefler belirlediklerini duyurdu. Bu hedef, gezegenimizin karşı karşıya olduğu çevresel tehditlere karşı kararlı bir mücadele verilmesi gerektiğinin altını çiziyor.
Ekonomiye Trilyonlarca Liralık Katkı, Milyarlarca Ağaç Kurtuldu
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın açıkladığı rakamlar, Sıfır Atık Hareketi'nin başarısını somut verilerle ortaya koyuyor. Projenin başladığı 2017'den 2025 sonuna kadar olan süreçte, 90 milyon ton atığın geri kazanılarak ekonomiye 365 milyar TL'lik devasa bir katkı sağlaması hedefleniyor. Bu geri kazanılan atığın büyük bir kısmını 36,1 milyon ton kağıt ve karton, 10,2 milyon ton plastik, 3,5 milyon ton cam ve 9,6 milyon ton metal oluşturuyor. Geri kazanım oranları da dikkat çekici bir artış gösterdi; 2017'de yalnızca %13 olan bu oran, 2025'te %37,53'e ulaşacak. Bakanlık, bu oranı 2035'te %60'a, 2053'te ise %70'e çıkarma hedefiyle çalışmalarını sürdürüyor. Bu başarılar sayesinde 270 milyar kilovatsaat enerji, 2 trilyon litre su ve 60 milyar litre petrol tasarrufu sağlandı. Dahası, 613 milyon ağacın kesilmesi engellendi ve tam 180 milyon ton sera gazı salımı önlendi.
Küresel Tanınırlık ve Uluslararası Başarılar
Türkiye'nin öncülüğünde Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 2022 yılında 30 Mart'ı “Uluslararası Sıfır Atık Günü” olarak ilan etti. Bu gelişme, projenin küresel ölçekte ne denli önemli kabul edildiğinin bir göstergesi. 2023 yılında Emine Erdoğan başkanlığında kurulan BM Sıfır Atık Danışma Kurulu da projenin uluslararası alandaki gücünü pekiştirdi. Bugüne kadar 136 ülkeden 459 binden fazla kişi Küresel Sıfır Atık İyi Niyet Beyanı'nı imzalarken, 50'den fazla lider eşi, uluslararası kuruluş temsilcileri ve yabancı bakanlar da bu beyana destek verdi. Sıfır Atık Hareketi, bu küresel başarılarının yanı sıra bugüne kadar tam yedi uluslararası ödüle layık görüldü.
Denizleri Koruyan 'Sıfır Atık Mavi' ve Geleceğin Sistemi: Depozito
Denizlerin korunmasına yönelik yürütülen “Sıfır Atık Mavi” projesi de büyük ilgi görüyor. 2019'da başlatılan bu kapsamlı çalışma ile 28 kıyı ilinde deniz çöpleri toplanıyor ve farkındalık çalışmaları yapılıyor. Eylül 2026'ya kadar yaklaşık 375 bin ton deniz çöpünün toplanması hedefleniyor. Fethiye Körfezi'nde başlatılan özel bir proje ile dip çamurlarının temizlenmesi ve deniz çayırlarının korunması için yenilikçi çözümler üretiliyor. Ayrıca, Göcek'teki 17 koyda deniz ekosistemini korumak amacıyla mapa ve şamandıra sistemleri kuruldu. Diğer yandan, Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Yönetim Sistemi de hızla yaygınlaşıyor. 25 Eylül itibarıyla 326 milyonu aşkın içecek ambalajının toplandığı sistemde, kayıtlı kullanıcı sayısı 3,3 milyonu geçti. Vatandaşlara ambalaj başına 1 TL teşvik verildiği bu sistemle, yılda 25 milyar ambalajın toplanması ve ekonomiye 30 milyar TL'lik katkı sağlanması öngörülüyor. Tek kullanımlık plastik ürünlerin kullanımını azaltmaya yönelik yönetmelik hazırlıkları da tamamlanma aşamasında.
Yerel Uygulamalar ve Eğitimle Gelecek Nesiller Bilinçleniyor
Sıfır Atık Hareketi'nin yaygınlaşması için yerel uygulamalar ve eğitim faaliyetleri de büyük önem taşıyor. COP31 kapsamında Antalya'nın Aksu, Manavgat ve İbradı ilçelerinde Sıfır Atık Köyleri kuruluyor. Bu köylerde, yeniden kullanım, geri dönüşüm ve organik atıkların değerlendirilmesi konularında örnek uygulamalar hayata geçirilecek. Milli Eğitim Bakanlığı ve TEMA Vakfı iş birliğiyle oluşturulan Sıfır Atık Eğitim Portalı üzerinden 1,2 milyon çocuğa ulaşıldı. TRT ile yapılan iş birliğiyle hazırlanan 20 özel çizgi dizi bölümü ise, en küçük yaştaki vatandaşlara sıfır atık bilincini aşılamayı hedefliyor.
Kaan Arslan
Gündem & Siyaset Yazarı
Bu yazı yazarımızın sitemizde yayınlanan köşe yazılarından biridir. Yazarımıza ait diğer tüm köşe yazılarına ve analizlere yukarıdaki bağlantıdan ulaşabilirsiniz.